Molen Te Rullegem

Molenaars:
  • Alain Goublomme:
    alain@goublomme.telenet.be
    (0476) 35 29 29.
  • Johny De Pelseneer:
    johnydepelseneer@telenet.be
    (0495) 53 32 09

Rosmolens in Herzele

Historisch onderzoek

Van de wind- en watermolen van de heerlijkheid Herzele weten we, dat die al voor 1380 bestonden, aangezien beide molens, samen met het kasteel en de halle, toen door de grafelijke legers van Lodewijk van Male in brand werden gestoken
Er waren vroeger in het dorp ook rosmolens, waarvan we aanwijzingen in de archieven   hebben teruggevonden:
Als Willem van Melun, prins van Espinoij en heer van Herzele, in 1630, samen met andere edellieden, een complot tegen de Spaanse bezetter smeedt, loopt dit uit op een mislukking. De prins vlucht naar Frankrijk, en zijn goederen worden aangeslagen en zijn nu vorstelijke eigendommen. Ze worden verkocht. De korenwindmolen van Herzele komt in het bezit van Guillaume de Richardot, heer van Galmaarden en van Tielt ten Hove, evenals een rosmolen die in dezelfde plaats staat.(1)

 

 

M(ijn)her Guill(elmus) de Richardot, grave van Gammaraige, here van Thielt ten Hove, trecht by coope (ver)creghen van(den) grave van Egghermont van een coorenwintmeulen in(de) prochie van Ertsele, tj(aer) 1631 – xiiij pond p(arisisis)
Item, den zelven m(ijn)her Guill(elmus) de Richardot, van een rosmeulen staen(de) inde voorn(oemde) prochie, tj(aer) 1630 – viij pond p(arisis)

Wij vinden een wat uitgebreidere verwijzing naar een rosmolen te Herzele terug, in de staat van goed(2) van Joannes Josephus Rollier, schepen van het dorp, die op 31 oktober 1784 aldaar overlijdt. Hij moet een belangrijk en welstellend man zijn geweest, gezien zijn eigendommen en het feit dat hij in de kerk wordt begraven. Zijn hofstede stond aan de Kerckhofstraete, dus midden in het dorp en was 70 roeden(3) groot. Uit de inventaris van zijn bezittingen halen we het volgende: het battiment van een olie stampmolen ende alle de drayende wercken ende alle tgonne den selven molen raeckende is. Zijn weduwe, Maria Angelina Standaert zal de onroerende goederen voor de prijs van 5200 gulden van de erven afkopen. De hofstede bezat, naast zes werkpaarden, vijf melkkoeien en twee ossen, ook nog 937 lijsebroot(4) en 211 raepbroot(5), daerenboven nog vier en een halve tonnen raep- ende lijsesmaut(6), sonder t’gonne in het stampkot, ligghende op tien differente vaeten.  Deze stampmolen moet zeer zeker een binnenrosmolen zijn geweest.(7)
We weten nu ook, dat op de watermolen ’s Heerenmeersen van de heerlijkheid Herzele, in 1703, door molenaar Adriaan de Backere, die toen burgemeester van Herzele was, een oliemolen werd geplaatst. Daaraan voorafgaand waren aan de watermolen spaarvijvers uitgegraven.
Olie- en rosmolens hebben dan ook steeds deel uitgemaakt van de dorpsgemeenschap.

 

Georges L. Souffreau
Oogst 2011

 

(1) Rijksarchief Gent, Vorstelijke Domeinen nr 133 folio 100

(2) Boedelbeschrijving bij overlijden met minderjarige kinderen (toen 25 jaar)

(3) Ongeveer 21 aren

(4) lijnzaadkoeken

(5) Raapzaadkoeken

(6) Raapzaad- en lijnzaadolie

(7) Rijksarchief Gent, Heerlijkheid Herzele nr 64 (Staten van Goed)